Een Jas is een ieder die voorbij het derde klaphek geboren wordt en dus haast automatisch geen Volendams bloed heeft. De term "jas" stamt uit vroegere tijden. De tijd waarin iedere Volendammer nog "op" klederdracht liep. Toeristen die Volendam in deze dagen bezochten, vielen op doordat zij, in tegenstelling tot de doorsnee Volledammer, een jas droegen. Een jas maakt namelijk geen deel uit van de traditionele Volendamse kledij. Mensen van buitenaf (ook wel "vreemde lui" genoemd) werd al snel met jas aangeduid, iets wat tot op de dag van vandaag gebruikelijk is. Heel vaak hoor je Volendammers (indien je hun taaltje kunt verstaan) onderling met elkaar praten over "die jassen". Je mag van mij aannemen dat dat 9 van de 10 keer niet zo heel positief is. Een Volendammer klaagt namelijk nogal graag. Ik heb sterk het gevoel dat de jassen een van de meest besproken klaagonderwerpen is. De vooroordelen zijn er dan ook in overvloed en ik moet heel eerlijk toegeven dat deze vooroordelen soms, heel soms, wel terecht zijn. Meestal als er op het dorp gevochten wordt, zijn er jassen bij betrokken. Meestal als er een grote groep mannen of vrouwen stomdronken en zich zwaar misdragend over de dijk gaat, zijn het jassen. Jassen kunnen namelijk niet tegen drank, volgens de Volendammers. Ook zouden ze niet weten hoe je een feestje moet bouwen, gaan ze op rare tijden (lees na 23 uur) stappen (in Volendam zit iedereen als om half 8 op de Dijk) en zouden alle jassen gierig zijn. Dat laatste hoor je overigens veel over Edammers. Edam.. het aangrenzende dorp en behorend tot dezelfde gemeente. Hoewel er een poging tot verbond gedaan is door bijvoorbeeld de LOVE (Lokale Omroep Volendam Edam) en de website edam.volendam.nl op te richten, blijft er altijd de wil om beter te zijn dan de Edammers. Zo is de voetbalwedstrijd RKAV Volendam – EVC altijd een ware dorpsderby die de nodige strijdlust met zich meebrengt.

Dat Volendammers een apart volk zijn, vinden zijzelf niet. De mensen buiten het dorp, dat is het rare volk! Toch denk ik daar iets anders over.. Om te beginnen alleen al dat haast onverstaanbare taaltje wat toch zo verdacht veel weg heeft van Nederlands. Woorden die vervomd worden, letters of hele lettergrepen die voor het gemak maar even vergeten worden, oud Nederlandse woorden die op sterven na dood zijn, worden in Volendam levend gehouden. Naast een aantal nog wel enigzins verklaarbare woorden (denk aan: "vrom" wat afstamt van "weerom" of "wederom"), bevat het Volendams ook woorden waar ik geen logica in kan ontdekken (denk aan "nok" wat "hik" betekent). Een gebruikelijke vermissing in het Volendams is het "ge"-gedeelte bij werkwoorden. En "heb" is nooit "heb", maar altijd "eh". Een veel gebruikte zin is bijvoorbeeld: "Eh je ut al hoord?" (Heb je het al gehoord?). Over het Volendams kun je hele websites volschrijven en dat is ook al wel gedaan, dus dat ga ik niet nog eens doen, maar dan verwijs ik je hierheen.

Ruim anderhalf jaar woon ik nu in Volendam. Aangezien ik hier ook sta ingeschreven, ben ik logischerwijs nu ook een Volendamse geworden. Gevoelsmatig ligt dat toch anders. Nooit zal ik echt goed Volendams leren praten, nooit zal het bordje "jas" boven mijn hoofd verdwijnen (ook al zou ik volgens sommige Volendammers nu tot de bodywarmers behoren, dat valt aan de buitenkant niet te zien xe9n er zijn genoeg anderen die het bodywarmer verhaal weer bestrijden) (oh, een bodywarmer is een halfbloedje, iemand die half Volendams is, dus), nooit zal ik mee kunnen praten over de neef van de buurman die toevallig de meester van het overbuurmeisje is, maar met wie ik ook op school heb gezeten, die nu overigens vreemdgeweest is en zijn nieuwe vriendin zwanger gemaakt heeft.. (dit is fictief, niet onze buurman’s neef hier dus op aankijken!). Nooit zal ik echt tot een vriendengroep behoren en nooit zal ik mijn kinderen kunnen opvoeden zoals het een echte Volendamse betaamt. En nooit zal ik er helemaal bij horen, want stemt heel Volendam op de PVV, stem ik GroenLinks.

Mensen vragen me wel eens of het niet gek is om in Volendam te wonen. (Een keer zei iemand: "Ik heb nog nooit iemand uit Volendam ontmoet!" en een ander zei: "Ik vergeet altijd dat daar ook mensen wonen!") Ik vind het niet gek om in Volendam te wonen, nee. Natuurlijk was ik eerst fan van mensen die nu mijn dorpsgenoten zijn, natuurlijk woont er in Volendam erg veel talent waardoor de kans groot is een BV’er tegen het lijf te lopen. Natuurlijk is het een kleine gemeenschap, weet iedereen wel iets over je en vindt iedereen wel iets van je. Maar in welk dorp gebeurt dat nou niet? Ik heb er geen onderzoek naar gedaan, maar volgens mij is roddelen niet iets waar Volendam het alleenrecht op heeft. Maar buiten dat vele gekletst, is Volendam een dorp als zovelen. Toen ik hier nog niet woonde, kwam ik geregeld in Volendam. Ik snap nu eigenlijk niet meer zo goed wat me toen bezielde. Net als dat ik niet snap van al die duizenden toeristen die jaar in jaar uit door dit dorp trekken. De huisjes in de oude kom zijn schattig, de kermis is gezellig, de dijk is een heerlijke plek om in de zomer op een terrasje te zitten, maar om hier nou elke week voor te komen… Dat gaat me nu te ver, ik snap het niet meer.

In Volendam wonen her en der verspreid wat jassen. Volendammers blijven liever bij hun eigen volk, vandaar ook dat de huidige achternamen zo vaak blijven voorkomen. Er is bijna geen inmenging van buitenaf. En als het dan al gebeurt, wil het vaak nog wel eens fout gaan. Als we kijken naar Jan Smit. Al zijn jassen-relaties zijn mislukt. Yo is net vertrokken, maar ook Ellemieke werd niet met open armen ontvangen. Maribelle is met haar Gouden Kooi liefde buiten Volendam gaan wonen. Een tante van mijn lief woont buiten het dorp, maar zij is net gescheiden van haar jas. Maar toch ken ik ook succesverhalen. Lief zijn oom is getrouwd met een Thaise (hoe ver wil je het weg hebben?), Nick woont gelukkig en wel samen met zijn jas en Lief is heel gelukkig met zijn jas (ik dus). Het kan dus toch.. De succesformule? Aanpassingsvermogen, maar toch jezelf kunnen blijven. Humor speelt hier volgens mij een sleutelrol in!

Al trek een jas een Volledammer pakkie an, een jas blijft het toch!
Ooit is er een inburgeringscursus geweest. Er was niet veel animo, maar hij is wel hilarisch!